La vida simple

Inspiratu

st3

Silvain Tesson frantziarraren liburu hau labankatzera nator. Harakinak bezala, txahalaren parteak jarriko ditut salgai bakarrik, kontsumo errazerako produktua izan dadin. Tessonek bezela, nik ere “Barkatu eta eskerrik asko” esan behar dut.

Negu oso bat Siberian eman zuen Tessonek, Baikal lakuaren inguruan, borda batean, bakarrik. Liburuan abentura haren berri eta bere buruarekin izandako elkarrizketaren berri ematen du. Hona pasarte batzuk.

*¿Estaría contento aquí mi padre? Esta naturaleza no le gustaría. Le gustan el debate, el teatro, la conversación. Se mueve en el universo de la réplica.

*Desde una perspectiva naturalista, el hombre rebelde es una cosa inútil. La única virtud, bajo las latitudes boscosas, es la aceptación.

*El libro es apasionante. Una novela policíaca. No bien se lo termina, se lo olvida. Cuatrocientas páginas para saber si MacDouglas mató a MacFarlane con el cuchillo de cocina o con el picahielos. Los personajes están sometidos a la omnipotencia de los hechos. La abundancia de detalles oculta el vacío.

*Familiarizarse con un lugar es el comienzo de la muerte.

Es bueno no tener que alimentar una conversación. ¿De dónde vienen la dificultad de la vida en sociedad? De este imperativo de encontrar siempre algo que decir.

Quiero echar raíces, volverme parte de la tierra después de haber sido parte del viento. Estaba encadenado a la obsesión del movimiento, drogado de espacio. Corría tras el tiempo, creía que se escondía en el fondo de los horizontes.

El hombre libre es dueño del tiempo. El hombre que domina el espacio es apenas poderoso. En la ciudad, los minutos, las horas, los años se nos escapan. Corren desde la llaga del tiempo herido. En la cabaña, el tiempo se calma, se acuesta a nuestros pies como viejo perro amable y, de pronto, ya no sabemos que existe. Soy libre porque mis días lo son.

*En la vida se necesitan tres ingredientes: sol, un mirador, y en las piernas el recuerdo láctico del esfuerzo.

*Algún día el sol nos revelará de dónde saca fuerzas para elevarse por la mañana.

*—Hacía tres presidentes que no salía del bosque: Yeltsin, Putin y Medvédev.

—¿Qué le llamó la atención en Irkutsk? —Las tiendas. ¡Hay de todo! Y la limpieza.

—¿Qué más?

—La gente. Hablan con amabilidad.

*Nuestros semejantes confirman la realidad del mundo.

*La realidad se aplasta contra las pantallas. Un mundo obsesionado por la imagen se priva de saborear las misteriosas emanaciones de la vida. Ningún objetivo fotográfico captará nunca las reminiscencias que despliega un paisaje en nuestras almas. Y los iones negativos o las sugerencias impalpables, que nos envía un rostro, ¿qué aparato podría captarlos?

*«Vuestra pasión principal es el amor a la humanidad… Pero no podéis amarla tal como es. Ella no aceptaría los beneficios que queréis prodigarle… Nunca me reí tanto como cuando vi a Don Quijote teniendo que defenderse de los galeotes a los que por grandeza de alma acababa de darles la libertad». Voltaire

*Casanova viaja y vive en Roma, en París, en Múnich, en Ginebra, en Venecia y en Nápoles. Habla francés, inglés, italiano y latín. Conoce a Voltaire, Hume y Goldoni. Cita a Copérnico, Ariosto y Horacio. Sus amantes se llaman Donna Lucrezia, Hedwige o Henriette. Dos siglos más tarde, los tecnócratas dicen que es urgente «construir Europa».

*Lo primero, tener ante los ojos un hermoso paisaje. Lo demás puede arreglarse, la vida puede comenzar.

*El hombre no soporta la indiferencia de la naturaleza.

*En la tradición china, los viejos se retiraban a una cabaña para morir. Algunos habían servido al Emperador, habían ocupado cargos de gobierno, otros eran distinguidos letrados, poetas, o simples ermitaños. […] Después de haber querido actuar sobre el mundo, estos hombres se retiraban, decididos a dejar actuar al mundo sobre ellos. La vida es una oscilación entre dos tentaciones.

*El no-actuar agudiza la percepción de las cosas.

*”Gracias, perdón” (Cuando pescas o cazas algún animal). Lo mato y miro a lo lejos murmurando las dos palabras de gratitud que los siberianos le dirigían antaño al animal que destruían o al mundo que contribuían a vaciar. En la sociedad moderna, la tasa de carbono remplaza a ese «gracias, perdón».

*Llegar a ser un lucro cesante debería constituir el objetivo de los revolucionarios.

*En el dintel de la chimenea de Diana de Poitiers, está grabada está expresión: «Ningún plato venido de lejos».

*Robinsonadas, el héroe trata de escapar construyendo una embarcación. Está persuadido de que todo es posible, que la felicidad se sitúa detrás del horizonte. Arrojado otra vez sobre la orilla, comprende que no escapará y entonces, apaciguado, descubre que la limitación es fuente de felicidad.

*Nada se compara con la soledad. Para ser perfectamente feliz sólo me falta alguien a quien explicárselo.

*El ermitaño no denuncia una mentira, busca una verdad.

*El ermitaño no se opone, se casa con un modo de vida.

*El ermitaño, barquero entre mundos.

*La belleza nunca salvará al mundo, apenas si ofrecerá bonitos decorados para la matanza de los hombres.

*Lo valiente sería mirar las cosas a la cara: mi vida, mi época y lo demás. La nostalgia, la melancolía, la ensoñación dan a las almas románticas la ilusión de una huida virtuosa. Pasan por medios estéticos de resistencia a la fealdad, pero no son más que la máscara de la cobardía. ¿Qué soy? Un cobarde, abrumado por el mundo, recluido en una cabaña en el fondo de los bosques. Un poltrón que se alcoholiza en silencio por no atreverse a asistir al espectáculo de su época ni visitar su conciencia caminando por la playa.

*¿Cómo hacer la transición entre el despertar de mayo y la abundancia de julio?

*Sueño con una casita de suburbio con perro, mujer y niños protegidos por un seto de pinos. En toda su mezquindad, los burgueses han comprendido de todos modos esta cosa esencial: hay que darse la posibilidad de una felicidad mínima.

*Escribo todo el día en mis cuadernos negros. Escribo todo el día, para no sufrir.

*Los libros son mejor auxilio que el psicoanálisis. Lo dicen todo, mejor que la vida.

*Desde que perdí a mi mujer, no tengo nada más que perder.

*Sólo la gota de limón tiene el poder de despertar a la ostra.

*Ser moderno: negarse a conocer el origen de los beneficios del progreso.

*Esas perturbaciones del orden público no pretenden derrocar el mundo burgués sino acceder a él.

*Descubrí que habitar el silencio era una fuente de juventud.

*Maté el deseo del futuro.

*Me pregunté si se podría obtener la nacionalidad rusa no por la sangre sino por las lágrimas vertidas.

Nolakoa da webgune on bat

Enpresa,Marketing

Euskal Herrian hiru webgune mota nagusi ikusten dira:

  1. Informatika enpresek egiten dituztenak, txarrenak alde guztietatik.
  2. Enpresa teknologikoek egiten dituztenak, non kezka nagusia kodigoa eta plataforma teknologikoa diren.
  3. Diseinu estudioek egiten dituztenak,  fokoa diseinu grafikoan jartzen dutenak.
  4. Aurrekoen arteko elkarlanak, bakoitzaren limitazioen aitorpenaren ondorioz.

Alegia, enpresa hornitzaileen esku geratzen da ia %100 enpresa baten webgunea eta, ondorioz, hornitzailearen izaeraren araberakoa da emaitza. Zer gertatuko litzateke taberna bat kafe-hornitzailearen esku utziko bagenu?

Egoera horretan, mota guztietako bezeroak guztiz aztoratuta daudela esango nuke, ez dakitelako ondo edo gaizki ari diren. Ezezko susmoa daukate, baina ez dakite, eta hori ez da konpontzen Google Analytics-en txosten triste bat inprimatu eta bere horretan emailez bidaltzen. Adi, ez  baitira gutxi bere inbertsio digital osoa gelditu dutenak, egoera honekin aztoratuta. 

Webgune horiek denak balekoak izan daitezke besterik gabe Interneten egon nahi badugu, hau da, presencia online delakoa bada gure kezka nagusia. Kasu horretan, aukera onena diseinu estudioen webguneak dira, kontu estetiko hutsa den aldetik. Baina zer gertatzen da webgune batek enpresa baten helburu ekonomikoen eta estrategia konpetitiboaren TRESNA izan nahiko balu?

Hartara, auzia ez da enpresa mota horien aurka egitea, baizik eta arazo bat mahai gainean jartzea: Euskal Herriko enpresa gehienek ez dute nahiko lan egiten webgune onak izateko. Horretarako, interneten egotetik (presencia online), interneten marketina egitera pasa beharko lirateke (marketing online). Hau da, webgune bat marketing kontu bat da nagusiki, ez kontu teknologikoa, ez informatikoa ezta estetikoa ere, kontu horiek denek bere lekua baduten arren.

NOLAKOA DA WEBGUNE ON BAT, BERAZ?

Honatx webgune on bat egiteko irizpideak:

  1. Estrategia konpetitiboa (prezio baxua edo diferentziazioa), marka-estrategia (posizionamendua), komunikazio-estrategia (storytelling/eduki-estrategia/tonoa eta estiloa) eta helburu ekonomikoak definitzea.
  2. Marketing-plangintza eta plangintza komertziala definitzea, helburu ekonomikoak erdiesteko (egutegia, sasoiak, kanpainak, produktu berriak, ea.). Plangintza horiek gure webgunearen edukien plangintzaren oinarria dira, hala parte estatikoan nola dinamikoan.
  3. Webgunearen konbertsio-eredua definitu, nolako webgunea egin behar dugun jakin dezagun. Muturrera joanda, zera esan daiteke: webgune batek ez du ezertarako balio ez bada konbertsio-eredu jakin batean oinarritzen. Izan ere, nola jakin dezakegu webgune egokia ote daukagun ez badakigu zer lortu nahi dugun?
  4. Informazioaren arkitektura definitu konbertsio-ereduaren arabera.
  5. Erabiltzailearen eta webgunearen arteko interakzioa definitu konbertsio-ereduaren arabera.
  6. Diseinu eder egoki bat definitu, marka posizionatzen lagunduko duena eta koherentera izango dena komunikazio-estrategiarekin.
  7.  Analitikak kontrolatu konbertsio-ereduaren arabera, deiadar botoiak eta lurhartze-orrialdeak analitika-sistemarekin zuzenean lotuz.

Finean, lan prozesu bat da hemen proposatzen dena, marketing-prozesu bat alegia, eta ikusten denez, honek ez du zerikusirik teknologiarekin edo informatikarekin berez, baizik eta enpresaren helburu ekonomikoekin eta bezeroak eskuratzeko prozesuekin.

Webgune bat ez da nahikoa marketing online delakoa bere osoan bideratzeko, jakina, baina gainerako aspektuei ere ikuspegi berdinarekin heldu behar zaie.

Ez dakigu zer egin gure herriarekin

bidaia,Komunikazioa

Hilabete atzera Chajul herrian eman nuen eguna, Guatemalako Ixil triangeluan, mendialdean [mapa], Chichicastenangoko azoka ospetsutik pasa ondoren. Mayen kultura ongien gordetzen duen eskualdea omen da.

Ez da turista asko pasatzen handik, egun hartan ni bakarrik, jakinminez eta kamara eskuan. Holaxe nenbilen ni, jostari eta zelatari, plazatik pasa nintzen arte. Gizon talde bat zegoen banku batean eserita, udaletxearen parean.

– Where are you from? Galdetu zidan taldeko ausartenak.

– Soy vasco, nik.

– Vasco de Gamma.

– Vasco del País Vasco.

– Habla español, hark.

– Y muy bien además, nik. Qué remedio nos queda.

– «Los vascos son de Barcelona, quieren la independencia», lagunei begira.

– Más o menos…

– Y qué le trae por aquí?

– Curiosidad, me gusta aprender de los demás.

– Y qué le parece Chajul?

Egia esan nion, bihotz-bihotzez. Hasita zeuden etxe tradizionalak botatzen eta porlanezko txabola “modernoak” egiten, tradizionalen ondoan ezin itsusiagoak. Alde batera, euskal baserriaren antza daukate etxe tradizionalek: egurra, teila gorria, parebat xuriak, ea. Berriak, porlana luzitu gabe eta txapazko teilatu triste eta herdoildua. Hori batetik. Gero zaborra, nonahi. Pena zela.

“Y usted qué haría?” galdetu zidan bapatean. «Mire este grupo de gente es el consejo; este señor es el alcalde, por eso lleva ese chaleco, es el traje tradicional», esplikatu zuen.

Eta horrela, nere soluzioen zerrenda egin nion, ekonomiaz, hizkuntzaz, paisaiaz, kulturaz, zaborraz, e.a., aditu baten gisara, nere ohiko geiengandik oso urruti. Adi entzun zioten nire espitxari, eta hori guztia GKEen laguntzarekin egin zezaketela ere esan nien, baliabideak eta jendea lortze aldera. “Hori ez” esan zuen alkateak, hitza lehendabiziko aldiz hartuta. “GKEek gezurra besterik ez dute esaten”, blaust.

«La verdad, no sabemos qué hacer con nuestro pueblo. Si usted nos pudiera ayudar, sería muy bueno. ¿Dónde se aloja?». Eta segidan, bizpahiru egunez gelditzeko gonbita egin zidaten, gauza horietaz guztiez lasai hitz egiteko eta ikusteko nondik jo zezaketen.

Buruan dabilkit esaldiak oraindik.

*Guk egin ez duguna besteei eskatzeko kopeta behar da gero, adobezko kopeta.

Oharrak 30 hilabete eta gero

mundu bira
14494765_10154778552422784_2303556588155658575_n.jpg

Bogotáko Gernika Parkea, Euskal Etxearen aurrean

Bi urte eta erdi joan dira etxetik alde egin nuenetik. Esaten dute gazte garaiko bidaiak ikasteko egiten direla, heldu garaikoak berriz, esperientziak izateko. Bien arteko nahasketa bat izaten ari da nire kasuan. Noiz uzten zaio ikasteari bada?

Esperientziak eta sentimenduak gertukoentzat gordetzeko joera daukat, Facebooken bastante biluzten naizen arren, baina denbora honetan guztian buruan bueltaka ibili ditudan gaiak ekarri nahi ditut gaur.

Generoa. Asian eman nuen bidaiaren lehenengo partea eta han gaia rekurrentea da: familiaren/emakumearen rola babes sozialik gabeko gizarteetan, prostituzioa, sexua, transexualitatea, edertasuna, arrazakeria, erlijioa eta, oro har, gai horien guztien inpaktua kulturan, bereziki generoan.

Adi, emakumeen edertasuna eta ingelesez cute edo panpina bezalakoa izateko grinak sekulako indarra du. Perfekzioaren miresnena. Eta egiazki Japonian eta bereziki Korean halako neskak ikusten dira kalean, errealitatea eta fantasiaren arteko ez-leku batean bezala.

Tailandiak eta Indiak beren sistema legalen barruan onartu dute “hirugarren sexua”, Europan hori pentsatezina den garaian, Alemaniaren iazko urrats txikia kenduta.

Kulturaren atzetik doa legea hemen ere, noski, eta hori da gehien interesatzen zaidana. Egoera oso ezberdinak ikusi ditut Asia osoan, hain ezberdinak non eskertu egiten den generoa bezalako kontzeptu orokorra eskura izatea, egoera horiek guztiek egiazki gizon/emakumea eskema zartatu egiten dutelako.

Ezaguna da Tailandiako ladyboy-en kasua, pre-op eta post-op, baina ez da hain ezaguna tomboy-en kasua. Horiek ere oso ugariak dira. Bartzelonako neska batek esaten zidan ezin zuela juerga egin Bangkoken, neska pila joaten zitzaizkiolako ligatzera. Hong Kongen tomboy bat ikusi nuen metroan ahots ezberdina erabiltzen zuena bere amorantearekin hitz egiten zuenean (mutila) eta bere amarekin hitzegiten zuenean (neska) guztion aurrean. Bide batez, Hong Kong/Guanzhou oso gay friendly topatu nituen, Mexiko DF bezala. Bikote homosexual asko ikusten da kaletik muxuka edo eskutik helduta. Kontua da kulturak inolako arazorik gabe bideratzen dituela kasu horiek denak.

Bestalde, harrituta gelditu nintzen Txinako bikoteek erakusten zuten jarrera jostari eta alaitsuarekin, sanoarekin (?); Hego Amerikan guztiz aurkakoa.

Zentzu horretan iruditzen zait segurtasuna kalean faktore kritikoa dela, gizonek oso jarrera babeslea erakusten baitute Hego Amerikan, eta ezaguna da segurtasunak beti dakarrela prezio bat ordaindu beharra babestuaren aldetik.

Urbanismoa. Abiatu aurretik gero eta leku gehiago hartzen ari zen nire baitan, antropologia urbanoa, udal komunikazioa eta inguruan nituen arkitektoekin izaten nituen elkarrizketen ondorioz. Lehen intuizio zena, uste osoa da orain: urbanismoaren inpaktoa ongizate kolektiboan beste edozein aspekturen gainetik dago. Arkitekturak aho zabalik utzi nau, batez ere Asian. Batzuetan, arkitektura nortasun nazionalaren erdian ikusi dut, Tana Torajan bezala (Sulawesi, Indonesia).

Urbanismoa pentagrama bat bezala ikusten dut (barkatuko didate urbanistek):

  • espazioaren antolaketa (funtzionala)
  • edertasuna +artea
  • txukuntasuna
  • segurtasuna
  • kalitatea/nahikotasuna (ostentaziorik ez)

Eta pentagrama horren emaitza kalitatezko herritartasuna izan liteke administrazioak ezaugarri jakin batzuk beteko balitu (gardentasuna, eraginkortasuna eta komunikazioa).

Hizkuntza. Tailandiako hegoaldean tailandieraz ikasten dute haurrek, baina alfabeto arabiarrarekin, nortasun tailandiarra eta musulmana elkarlotu eta lurralde gehiago ez galtzeko. Indonesian Bahasa Indonesia sortu dute oso denbora gutxian 17.000 uharteetan sakabanatuta bizi diren 250 milloi biztanle estatu bereko herritar senti daitezen. Horretarako, egin zitekeen hizkuntzarik errezena sortu dute gramatikaren aldetik, gramatika batasun nazionalaren oztopo izan ez dadin. Bangladeshko independentzia hizkuntzaren eskutik etorri zen, haren izenean altxatu eta hil baitziren Indiako gobernuaren aurka. Japonian gero eta gutxiago ikasten da ingelesa. Bide batez, japoniarrek hiru alfabeto ezberdin erabiltzen dituzte, inolako lotsarik gabe. Txinatarrek harreman bisuala daukate hizkuntzarekin, alfabetoa eta tipografiaren bidez, eta horrek inpaktu zuzena dauka nortasun kolektiboan, nazionalean. Plazaz plaza ibiltzen dira olerkiak idazten brotxa handi bat eta urarekin.

Merkataritza. Ekonomia eta politika ez dira zerrenda honetan agertzen, besterik gabe gai klasikoak direlako nire baitan, baina merkataritza “deskubrimendu” handia izan da. Pitokeria bat irudituko zaizue agian, baina hala izan da, hala merkataritza handia nola txikiaren kasuan.

Halako edertasun bat ikusten dut produktuen nazioarteko trukean, baita produktuen arteko lehian ere. Sekulako aberastasuna da: baliabideen eta ezaguzatren transferentzia ia mugagabea da.

Bestalde, merkataritzak nazio zapalduen biziraupenean daukan inpaktuari ere erreparatu diot, horrek goitik behera aldatzen baitu nazio zapalduen egoera. Batzuk bazterrean dauden bitartean, beste batzuk egoera “ona” daukate, merkataritza garatu eta finantza-sistema propioak garatu dituztelako, gehienetan kreditu-kooperatiben bidez (Hego Amerikan ikusi dut hau nabarmen).

Hala ere, nago merkataritza globalak eskatzen dituen baliabide diplomatikoak betegaitzak direla gure aldetik ohiko arauak jarraituz gero. Alde horretatik, iruditzen zait EHko enpresek baliabide formatibo-organizatibo berezi eta ezberdin bat behar dutela behar horri erantzuteko, gure arrakasta ekonomikoa merkataritza horren baitakoa delako, batetik, eta askatasun nazioanalren baldintza delako, bestetik.

Bestalde, merkataritza txikiak ere eman dit zer pentsatua. Asiako hego-mendebaldean, azokak espazio publikoa okupatzen du, modu inbasiboan askotan. Kalea azoka bat besterik ez da. Gaueko azokak ikaragarri biziak dira, tenperatura jeisten denean.

Mexikon, aldiz, kaleko merkataritza kontrolpean jarri dute, eta Mexiko hizpide hartuta, uste dut ez dudala inoiz ikusi DFko merkataritzaren aniztasuna eta kalitatea. Denda tradizionalak eta modernoak topatu daitezke, sarritan auzoka antolatuta eta espezializazio maila ikaragarriarekin. Ugaritasunaren aldetik India izan daiteke kasurik aipagarriena, bestela.

Animaliak eta natura. Ez naiz inoiz naturarengandik hain gertu sentitu. Natura esaten dudanean animaliak, paisaiak eta etniak/arrazak ditut buruan. Lurra leku magikoa da, zoragarria.

Bizpahiru aldiz egon naiz negar egiteko zorian paisaia baten aurrean: Kalapathar (Everesteko Beheko kanpalekua), Mustang eskualde (Annapurnako zirkuituan), Mongoliako ezereza-paradisua, Huayhuash (Peru), Patagonia osoa…

Ur azpian, aldiz, Sipadan (Borneo), Papua (Indonesia) eta Galapagos uharteak (Ekuador) auzitan jarri dute gizaki gisa naturaz gozatzeko dudan gaitasuna: nere baitatik ateratzeko zorian egon naiz hiru leku horietan, kabitu ezinik, hiperbentilatzen, histeria puntu batean.

Esplotazioa. Une oro hor dago. Hong Kongen sentitu nuen gizakia produkzio unitate bat besterik ez dela eta jendeari izenak jartzen zaizkiola produkzio unitateen arteko nahasketa saihesteko.

Singapur urrezko kaiola bat iruditu zitzaidan, perfekzioaren bila dabilen aristokrazia baten esperimentua. Ongizateak ez du ezertarako behar demokrazia, batez ere zenbakiak onak direnean ekonomian, hezkuntzan, osasunean, inklusioan, ea. Urbanismoari buruz arestian esan duguna, hemen ere kabitzen da.

Kasu, EHn hartzen diren erabaki asko Singapurretik harttzen dira eta jendearen erantzun ideologikoa, politikoa eta elektorala ere antzekoa dela iruditzen zait.

Inork ez du, hartara, kultura faltan hartuko zenbakiak onak badira, ezta hizkuntza ere, disfuntzionala gertatzen ez bada. Hau da, hizkuntzari bide emango zaio soilik disfuntzionala/oztopo bilakatzen bada zenbaki onak lortzeko.

Euskal Herria. Herrialde azpigaratuak hizpide hartzen ditugunean, ekonomiaz ari gara batez ere, eta saihetsetik heltzen diogu alde politikoari: ustelkeria, demokrazia ahulak, ea. Ordea, Hego Amerikan ibili naizenean etengabe etorri zait burura Euskal Herria herrialde azpigaratua dela alde politikotik ikusita, XXI. mendean gaudelako eta oraindik orain ez dugulako independentzia erdietsi.

Komunikazioa. Publizitate globala oso txarra da, batez ere monotematikoa delako: emakumea da publizitatearen protagonista, objektu eta xede-taldea. Argentinako eta, maila batean, Kolonbiako kasua kenduta, ez dago besterik: emakume eder eta zoriontsuak familia giroan (emakume independiente arrakastatsuaren bariantea ere sendoa da). Harritu nau gizona anekdotikoa dela, emakumea protagonista den kontakizunen apaingarri estetikoa edo umoristikoa (bufoia), salbuespenak salbuespen.

Segurtasuna. Hitz egin dut lehen ere segurtasunari buruz, baina atal berezia behar duela uste dut. Segurtasunaren zentzu jakin bat komentatu nahi dut, lau elementu hauek osatzen dutena eta Japonian ikasitakoa laburbildu nahi duena:

  • Kalitatea
  • Konfiantza
  • Adeitasuna
  • Zintzotasuna

Berdin dio Hilton Hotelean egon edo auzoko kale kantoiko denda txikian egon gaueko hamarretan, zerbitzuaren kalitatea ezinhobea da: bezero bezela daukazun atentzioa herritar eta herrikide gisa dagokizuna da. Ondokoarengan daukazun konfiantza osoa da, bere onena emango du eta ez dizu huts egingo, lapurtuko edo tranpa egingo. Esnea, gagardoa edo txanpua egiten dugu eskura daukagun kalitate onenarekin, bestela ez dugu egiten.

P.S. Beste ohar batzuk ere egingo nituzke, baina nahiko honekin. Intruso bat bezela sentitzen naiz arlo horietan guztietan sartuta, ez bainaiz gehienatan inoiz aritu. Gainera, ezagutza arloak oso bereizita daude eta etengabe borrokan aritu naiz horrekin. Diziplina arteko loturak enfoke jakin batetik egin ditut, ideiak antolatu eta zerbait ikasi ahal izateko: ongizatea eta herritartasuna.

Demokrazia Zuzenaren aroa: galtzaileak eta irabazleak

Komunikazioa

forges-elecciones.jpg

Kolonbiako plebiszitoaren ezustekoa asimilatzen dugun bitartean, nabarmena dirudi demokrazia zuzenaren aroan sartu garela bete-betean, eta lehen errepresioaren bidez edo borroka armatuaren bidez bideratzen ziren auziak, orain gero eta gehiago herriari zuzenean galdetuz bideratzen direla, eta horrek gotik behera aldatzen ari da joka-leku politikoa. Esan daiteke, Demokrazia Zuzena dela joka-leku politiko berria, lehenago edo beranduago horrela bideratzen baitira auzi politikoak munduan. Kontu:

  • Quebec
  • Eskozia
  • Katalunia
  • Erresuma Batua (Brexit)
  • Kolonbia

Zein da ordea egoera berri honen emaitza?

Argi: testuingurua eta indarren osaketa nahiz harremana guztiz ezberdina den arren, “betikoek” (aka dominazio-sistemaren aldeko ohiko indarrek) irabazten dute. Kasu:

  1. Ez dago ohiko ezkerra vs. eskubia borrokarik. Liberal-demokratak eta ezkerreko indarrak batera aritzen dira statu quo-aren aurka, eta hala ere galdu egiten dute.
  2. Ez dago ohiko herri mugimendua vs. gobernua borrokarik. Indarrok Gobernuaren babesa, aurrekontua eta autoritatea daukate, eta hala ere galdu egiten dute (Quebec, Eskozia, Katalunia). Kasu batzuetan inolako gobernuaren babesik gabe irabazten dute: Brexit eta Kolonbia.

Klase menperatzaileen arteko aliantzak, orain arte autoritarismoaren bidez agintzen zutenak, lekuz kanpo harrapatzen ari dira bere burua espektro demokratikoan kokatzen duten indarrak, non eta gutxien espero zuten terrenoan: demokrazia zuzena. Eta garaipen horiek, gainera, egoera oso zailetan gertatzen ari dira: gobernutik kanpo eta posizio ideologiko “itsusiak” defendatuz: Europako Batasunaren aurka (globalizazioa, kooperazioa, batasuna, e.a.), bakearen aurka (Kolonbia), ea. Kolonbia ez da kasu bakarra.

Zergatik? Nola da posible?

Ia datozen postetan kontu hau argitzen dugun, batez ere Kolonbia hizpide hartuta, baina bitartean kontu pare bat mahaigaineratu nahiko nituzke.

Kolonbian bezala gainerako kasuetan ere komunikazioa ageri da emaitza hauen guztien oinarrian, txarrerako eta onerako, auzi etikoak alde batera utzita. Galtzaile horien guztien ezaugarri komun bat ere ekarri dezakegu: mezurik eza. Kolonbiako kanpainari buruzko postean baiezkoaren aldeko kanpainaren hutsuneak aipatu nituen, eta egun batzuk lehenago hauxe txiokatu nuen:

Baita hau ere:

Mezurik gabe ez dago irabazterik, nahiz eta aurrekontu mugagabea, gobernuaren babesa eta hedabide nagusien babesa izan (Kolonbiako gobernuaren kanpaina frenetikoa izan zen eta kanpainaren arduradun batek aitortu zidanez, “propaganda” guztia banatu ezinik bili ziren).

Hartara, berriz esan behar da, pedagogia eta komunikazioa bi prozesu ezberdin eta neurri batean kontrajarriak dira. Baiezkoaren aldeko kanpainak akordioaren puntuen inguruko pedagogia egiten zuen bitartean, ezezkoaren aldekoak herriaren konstante kulturalekin konektatzen gastatzen zuen dirua.

Ezkerreko idealistek sutsuki uste dute Eskozian edo Katalunian galdeketa berriz egingo balitz, emaitza ezberdina izango litzatekeela, jendea gerora konturatzen delako, baina uste dut badaudela arrazoiak aurkakoa pentsatzeko:

  • Quebec: bi aldiz galdu dute erreferenduma eta independentziaren aldeko indarrak minimo historikoetan daude, adi!
  • Galizia: Prestige, ustelkeria eta hala ere…
  • Espainia: hauteskunde orokorren bigarren bueltaren emaitza eta ondoko gertakizunak
  • Atez ateko bilketa selektiboa Gipuzkoan: no comments

Esan bezala, ia datorren post batean gaiari modu zehatzagoan heltzen diodan, sakabanatuta ditudan oharrak batzeko behintzat.

Bake-akordioaren inguruko plebiszitoaren kanpaina Kolonbian

Komunikazioa

14484863_10154783083497784_3481248331818560616_n.jpg

Kolonbian nagoen honetan arretaz jarraitu dut Gobernuaren eta FARC-EPren arteko akordioaren aldekoen nahiz aurkakoen kanpaina, ikasteko asmoarekin. Demokrazia zuzenaren urrezko aro batean bizi garela pentsa liteke, baina ez naiz arrazoietan sartuko, testua ez luzatzearren. Besterik gabe, esan behar da komunikazioa aspektu kritikoa dela erreferendum bat behartzeko zein irabazteko, fase bati dagokion estrategia eta besteari dagokiona oso ezberdinak diren arren. Lehen ere esan genuen, udalgintzaren kasuan, komunikazio ezak bazterketa soziala eragiten duela eta orain  ere borobil esango det: komunikazioa indar demokratizatzailea da, eta zergatik ez, indar askatzailea. 

Erreferendum honen aurrekariak, bastante argiak dira:

  • Oligarkia kriminal bat hedabideen jabe dena eta iritzi publikoa nahieran kontrolatzen duena hegemonia kulturalaren zaindari lanetan.
  • Euskal Herrian bezala, komunikazio-estrategia anti-insurgenteak erabili dira: eztabaida moralak (hiltzea gaizki dago/sentimenduak) eztabaida politikoa ordezkatu du (partizipazio politikoa eta nekazarien eskubideak/arrazoibidea), sistema politikoak ezin duelako eztabaida politikoa irabazi koordenada kulturalak kontutan hartuta (eskubideen preeminentzia). Horrekin batera, FARC eta gainerako taldeen reposizionamendu estrategikoa (terroristak). Euskal Herrian estrategia horrek ito du nagusiki ezker abertzalearen estrategia politiko-militarra, nere ustean.

Egoera horretan, kolonbiarren harremana FARCekin ez da ideologikoa edo arrazoiaren bidez eraiki, sentimenduen bidez baizik, oso modu bortitzean.

Hortaz, baietzaren aldeko kanpainak transatlantiko afektibo bati ziaboga eginarazi behar izan dio, kapitaina ezetzaren alde egon eta zuzen jarraitzeko ahaleginak egiten zituen bitartean (bale, ez da oso analogia ona, baina saiatu naiz ;).

Nola egin dio aurre baietzaren aldeko kanpainak egoera horri? Zein izan da baietzaren aldeko kanpainaren printzipio inspiratzailea? Bada, pedagogia. Utzidazu esaten: pedagogia komunikazioaren ukazioa da. Pedagogia da, esaterako, Julio Anguitaren eta gizarte bazterretan galdu den ezkerraren ohiko mantra, gizartea heldugabea dela sinistuta daudenen soluzio paternalista, elitista, bertikala, jasangaitza eta ezgauza. Batzuek uste dute pedagogia eta demagogiaren artekoa dela hemen borroka, eta, jakina, bi horien artean neronek ere pedagogiaren alde egingo nuke. Dikotomia hori, ordea, faltsua da.

Ikuspegi honen ondorio latzena: mezurik eza. Hau da, baietzaren aldeko kanpainak ez du mezurik itxuratu. Mezu txiki asko bai, ikuspegi pedagokioari dagokion bezala, gauzak esplikatu eta txiki-txiki eman behar zaizikiolako herri ezjakinari, baina mezu estrategikorik ez. Horregatik, baietzaren aldeko kanpainak ikaragarrizko inbertsioa egin behar izan du, batez ere Santosen gobernuaren partetik, mezu horien guztien irismen minimo bat ziurtatzeko eta, jakina, ezetzaren aldeko mezu afektiboari ere aurre egiteko. Horrela, baietzaren aldeko kanpaina frenetikoa izan da, itogarria, totala (jakin nahiko nuke zenbait agentzia ibili dira gobernuarentzako lan egiten eta zein aurrekonturekin) . Hemen ezaugarri batzuk:

  • Mezurik ez. Hau da, ez dago kanpainaren mezu bat, jendeari arrazoi argi oso bat ematen baietzaren alde, mezu-aterki bat.
  • Mezu-dispertsioa, akordioaren puntu bakoitza azaltzeko eta ezetzaren aldeko kanpainaren gezur objektiboei buelta emateko. Mila urte pasako dira gezur horiei aurka egiten eta hala ere jendeak nahi duena pentsatzen jarraituko du.
  • Egoera horretan, publizitatea erruz erabili du gobernuak: irratian, telebistan eta online (Google Ads eta bannerrak nonahi). Ordea, kanpo publizitaterik ez (guerrilla marketing piska bat bai). Normalean oso teknika efektiboa da, baina kasu honetan ez dute erabili arrazoi sinple bategatik, nere ustez: ez zioten aukerarik eman nahi ezetzaren aldekoei sabotaia egin eta bere burua erakusteko.
  • Harreman publikoek erabilera bastante inteligentea iruditu zait, segmentazio sinple baina efektibo bat jarraituz: gazteak, kultur jendea, umeak, biktimak, e.a. Hortarako ebentoak erabili dira kalean, baita preskritptore asko: politikariak, artistak, epaileak, Aita santua, e.a. Gizarte zibilaren mobilizazioa ere nabarmena izan da. Ezin da ahaztu Movistar eta antzeko enpresa handien babesa ere izan duela baietzaren aldeko kanpainak.
  • Bideogintzaren erabilpen zabala, egungo joerak jarraituz: bideo motzak eta sinpleak.
  • Komunikazio-tonoa da baietzaren aldeko kanpainaren alderik txukunena, hala gobernuaren aldetik nola FARC-EPren aldetik ere. Batetik, halaxe dagokiolako, bestetik, tonoa egoki horrek ez dielako ezetzaren aldekoei bere posturan tematzeko aitzakiarik ematen. Hauxe izan zen Brexitaren aurkako kanpainaren akatsetako bat: aldekoak bortizki epaitu eta ridikulizatu, beren arrazoiak/sentimenduak ulertu eta kudeatu gabe. Hori pagotxa izango litzateke Uriberentzako, bere kanpainaren tonoa indartuko lukeelako: gogorkeria, gorrotoa, e.a. Eztabaida ito egingo luke eta blokeatu egingo luke posturen pasabidea baietzaren alde. Norbaiti esaten badizou ezjakina dela zurea bestelako iritzia eman duelako, pertsona horrek ez dizu entzun ere egingo, eta bere aukera bakarra bere lekuan egotea izango da. Askoz egokiagoa da zera esatea: zure helburu berbera lor dezakezu beste modu honetara jokatuko bazenu. Tono bortitza, gainera, ez letorke bat bakearen asmoarekin.
  • FARC-EPren baietzaren aldeko kanpainari dagokionez, esan behar da bitxia egiten zaidala, Euskal Herritik etorrita, bere webguneak eta Twitter/Facebookeko kontuak lasai aski lanean eta martxa ikusgarrian. FARCeko buruen eta laguntzaileen kontu pertsonalak jarraitzeko aukera izan dut, eta nabarmena da komunikazio-aholkularien lana: plangintza, mezuak, tonoa, produkzioa, diskurtsoak… Gainera, deigarria da FARCeko komandanteen jendaurreko gaitasuna. Gerrilariak baino gehiago, plaza gizonak ematen dute.

780263990714826752
Bukatzeko, nabarmena da nazioarteko aholkularien ekarpena ere. Esan nahi baita, negoziazio-aholkulariei ez zaiela ahaztu Santosen gobernuari nahiz FARC-EPri aholku ematen komunikazio kontuetan, ederki aski baitakite komunikazio publikoa dela prozesu guztiaren azkeneko frontera.

Ezetzaren aldeko kanpaina Uribe presidente ohiaren kanpaina ia pertsonala izan da. Hori ahulgune bat da baina ez zaio kalkulurik falta: Uribek minaren eta biktimen ordezkari gisa esaten dio ezetz akordioari eta, jakina, ezin dira biktimak zulatu, etikaren traizioa delako. Hemen ezetzaren aldeko kanpainaren ezaugarri batzuk:

  • Mezu nagusi bat bastante modu argian itxuratu du, hauxe da bere bentaja nagusia baietzaren aldean, baina lanak hartu ditu akordioaren alderdi bakoitza borrokatzen eta hor indarra galdu du.
  • Mezu nagusia: biktimei traizio egiten zaie eta Kolonbia Venezuela bihurtzeko bidean dago, herrialdea FARCi entregatu zaiolako. Labur esanda: biktimak eta propaganda negatiboa (Venezuela, Kuba, Sobietar Batasuna, narkotrafikoa, gerrilarien ustezko aberastasuna, ea.).
  • Beldurra eta gezurraren erabilpen zabala, bakeak sortzen duen itxaropenari aurre egiteko.
  • Uribe telebistan eta gainerako kanpaina sare sozialetan, modu nahasi samarrean.
  • Komunikazio-tonoa oso agresiboa izan da. Irain kanpaina bat izan dela esango nuke, ezintasunaren ondorio, seguruenik. Komunikazioaren aspektu etikoak hankaz gora jarri dituzte.

Uribe ia egunero ikusi dugu telebistan, baina nago hori ez dela nahikoa izango. Alde batetik, bastante kontraesankorra da bere diskurtsoaren parte bat; bestetik, Obama, Aita Santua eta enpresa handiak aurka dauzka, eta horiek etsai handiak dira denak batera borrokatzeko.

 

 

Komunikazioa eta etika

Herrigintza,Komunikazioa

FullSizeRender.jpg

Kolonbian nagoen honetan, aspaldi buruan dabilkidan gai bati buruz idazteko bultzada eman didate urriaren 2an FARCen eta Kolonbiako gobernuaren arteko bake akordioaren  gaineko erreferendumaren kanpainek: komunikazioa eta etika.

FARCen eta Kolonbiako gobernuaren arteko akordioaren aldeko nahiz aurkako kanpainak lehia bizian ari dira sare sozialetan: txio bat bi minutuko. Sekulako indarra jartzen ari dira, bi aldeek ondo baitakite asko dagoela jokoan. Honaino igualtsu ari dira bi aldeak.

Edukia eta tonoari dagokionez, ordea, oso diferenteak dira. Baiezkoaren aldeko kanpaina muga etikoen barruan dagoela esango nuke; ezezkoaren aldekoak, ostera, muga etiko guztiak hautsi ditu, nere ustez.

Euskal Herrian ere badauzkagu muga etikoak hausten dituzten kanpainak, adibidez:

Hiru kanpainen artean antzekotasun handiak daude:

  • Gezurra (atez ateko herrietan saguak daude nonahi)
  • Egiantza
  • Nahasmena (euskara askatasunean)
  • Tono bortitza

Atez atesoren kasuan erasoak eta mehatxuak ere izan ziren Lezon, Pasaian, Hernanin, Usurbilen, e.a.

Nere ikuspegitik, kontrobertsia sozial bat gauza positiboa da komunitate jakin batek aurrera egingo badu. Eta kontrobertsia horretan lanean ari diren taldeek bere onena eman behar dute gauzak bere aldera eramateko, baina horrek ez du esan nahi gizartea psikologikoki erotu arte tenkatu behar denik. Hori da Kolonbian ikusten ari garena eta Gipuzkoan ikusi genuena, esaterako.

Espektakulu politikoari buruzko postean esaten genuen bezala, komunikazioan aritzen garenok muga etiko batzuen barruan burutu behar dugu gure lana, gure erantzukizun sozialaren parte delako. Inozokeria izan daiteke batzuen ustez, kontutan hartuta inguruan ikusten dena, baina nere aldetik behintzat ez det inoiz muga horiek gainditzeko beharrik izan neronen edo nere bezeroen helburuak betetzeko, ez eta beste aldeak muga etikoak hautsi dituenean ere.

Arduragabekeria galanta iruditzen zait gizartea lehertzeraino probokatzea arrazoi faltsuen eta nagusitasun mediatikoaren bidez, eta hauxe denez gure eguneroko ogia aldaketa sozialaren alde ari diren taldeen kasuan, taldeok ohi baino prestakuntza handiagoa behar dute gisako xafla zamatsua gainetik kendu, gauzak bere alde jarri eta gainera ekarpen jator bat egiteko dagokion gizarteari. Hori egin ezean bi aukera bakarrik gelditzen zaizkie taldeoi:

  • amore eman
  • ahitu arte protesta egin bidaideak lehenago edo beranduago frustratzeraino
  • komunikazio-estrategia antietikoak jorratu, gizartea modurik itsusienean polarizatuz

Zein da zure aukera?

Gogoeta-ontziak eta Komunikazioa

Komunikazioa

e-services-think-tank.jpg

Dagoeneko ez badakizu, Think Tank edo gogoeta-ontziek eragin garrantzitsua dute AEBko nahiz Europako politikangintzan, zer esanik ez Hego Amerikan. Taldeon kezka nagusietako bat komunikazioa izaten da, komunikazio politikoa, komunikazioak rol garrantzitsua jokatzen duelako dominazio-sistema iraunarazteko bi dimentsio ezberdinetan:

  1. Epe luzean, erreprodukzio ideologikoa da kezka nagusia, sistema ekonomikoa eta soziopolitikoaren arteko ibilbideak paraleloak izan daitezen, betiere konkordantzia kulturala zainduz. Alde horretatik, produktu kulturalen ekoizpenari erreparatzen zaio (liburuak, telebista saioak, zinea, arkitektura, museoak, musika, e.a.), komunikazio politikoari berari baino gehiago. Boteredunek nahiz boterea eskuratu nahi dutenek, beti behar dute jarduera kultural bizi bat bere burua legitimatzeko eta bere egitasmo politiko-ekonomikoa burutu ahal izateko.
  2. Epe motzean, komunikazio politikoa da kezka nagusia, bere hiru dimentsiotan: hauteskundeak irabazteko komunikazioa, gobernuen komunikazioa eta oposizioaren komunikazioa.

Azken garaiotan George Lakoff izan dugu hizpide askotxok. Lakoff-en lanari esker topatu omen dute AEBko demokratek erreplikanoen ohiko nagusitasuna gainditzeko bidea, eta haren lana ezagutzea ezinbestekoa da egun mundu guztian gertatzen ari dena ulertzeko, komunikazio politikoaren arloan.

Ordea, jende gehienak ez daki Lakoffen lana beroaldi baten emaitza dela, hainbestetan gertatzen den bezala. Gizona nazka-nazka eginda zegoen errepublikanoen nagusitasuna eta demokraten zabarkeriaren aurrean. Izan ere, errepublikanoak hamarkada pare bat zeramaten beren komunikazioa zorrozteko gogo ontziak antolatzen eta, hain zuzen, horien ondorioz nagusitzen ziren.

Zein dira ordea gogo ontzi horiek? Zer diote? Ohi bezala, kontserbadoreak oso diskretoak dira, baina izen pare bat ezagutzea behintzat komeni da, kontserbadoreen lana ezagutzea Lakoffena ezagutzea bezain interesgarria baita, edo akaso gehiago (hori da nere kasua), horrek autonomia ematen digulako gure esparruan bertan borrokatu behar ditugun komunikazio-lerroak indargabetzeko, Lakoffen errezetak itsu-itsuan jarraitu gabe. Kontutan izan behar da Alderdi Popularra edo EAJren komunikazio-lerroak AEBko eta Alemaniako gogo ontzi horien gidalerroen seme-alabak direla, harreman estua baitago horien guztien artean.

Zehazki esanda, bi pertsonen lana jarraitzea gomendatuko nuke. Lehen maila batean, Lakoffen aurkari zuzena-edo izan litekeena, Frank Luntz. Luntz da AEBko errepublikanoen Obama aurreko nagusitasunaren garuna. Bere lanaren ardatza framing  delakoa da.

Bestea, askoz ere maila sakonagoan, Niklas Luhmann daukagu. Autore honen lana interesgarria da, autopoiesis-aren kontzeptua biologiatik sistema sozialetara ekarri zuelako, batetik;  eta bestetik, Talcott Parsons-en ikasle eta jarraitzailea izan zelako hasieran, gero haren lanaren kritika egin zuen arren.

Alderdi interesgarria dela iruditzen zait niri, nere ustez Euskal Herriko ezkerreko abertzaletasunak zein euskaltzaletasunak “herriari” buruz darabilten ikuspegia oso gertu dagoelako Parsons-en ikuspegitik, alegia gizarte modernoak ekarri duen “komunitate galduaren” ikuspegi nostalgikotik. Ikuspegi hori, nere ustez, kultur ideologia oker eta antzu batera eman ditu ezkerreko abertzaleak zein euskaltzaleak, eta hipotesi batean, hori izan daiteke bi taldeon egungo ezintasun politikoen oinarria. Datorren post batean honi buruz arituko gara.